Bé tham gia Sang Ngang học theo chương trình song ngữ Global Nexus của hệ thống Global Star School: tiếng Việt và tiếng Anh cùng có mặt trong sinh hoạt hằng ngày, bé học qua trải nghiệm thật thay vì học thuộc, và chương trình hướng tới phát triển toàn diện chứ không chỉ ngôn ngữ. Với bé từ trường mầm non thường sang, khác biệt lớn nhất là bé nghe tiếng Anh như một phần tự nhiên của ngày, không phải một tiết riêng.
Bài này mô tả chương trình từ góc nhìn của ba mẹ có con sắp sang: một ngày của bé có thể trông thế nào, hai ngôn ngữ đi cùng nhau ra sao, bé từ trường thường sang cần thời gian làm quen ở đâu, và điều gì nên kỳ vọng, điều gì không nên. Phần phương pháp chuyên sâu của Global Nexus được trình bày đầy đủ ở globalnexuseducation.com.
Global Nexus là gì, nói ngắn
Global Nexus là chương trình giáo dục mầm non cốt lõi được dùng tại các campus Global Star School ở TP.HCM. Nhà trường mô tả chương trình bằng ba ý: song ngữ khai phóng, học qua trải nghiệm, và phát triển toàn diện. Mỗi ý có một nghĩa cụ thể với đứa trẻ.
Song ngữ khai phóng nghĩa là hai ngôn ngữ được dùng để bé tìm hiểu thế giới, đặt câu hỏi, kể chuyện, chứ không phải để học thuộc từ vựng. Học qua trải nghiệm nghĩa là bé học bằng cách làm: chạm, thử, quan sát, chơi, rồi mới nói về điều mình đã làm. Phát triển toàn diện nghĩa là chương trình chú ý tới nhiều mặt của bé như vận động, cảm xúc, quan hệ với bạn, tư duy, nghệ thuật, chứ không dồn vào một kỹ năng.
Với ba mẹ quen chương trình mầm non thông thường, ba ý này không xa lạ: trường mầm non nào tốt cũng coi trọng chơi và trải nghiệm. Khác biệt của một chương trình song ngữ nằm ở chỗ tiếng Anh được lồng vào chính những trải nghiệm đó, để bé gặp ngôn ngữ thứ hai trong ngữ cảnh có nghĩa.
Một ngày của bé có thể trông thế nào
Bảng dưới là mô tả minh hoạ cho một ngày ở lớp mầm non song ngữ, không phải thời khoá biểu chính thức của campus nào. Giờ giấc cụ thể ba mẹ hỏi nhà trường khi tham quan:
| Quãng trong ngày | Bé làm gì | Hai ngôn ngữ xuất hiện thế nào |
|---|---|---|
| Đón bé buổi sáng | Chào cô, cất đồ, chơi tự do ở các góc | Câu chào ngắn bằng cả hai thứ tiếng, lặp lại mỗi ngày |
| Vòng tròn buổi sáng | Cả lớp ngồi cùng nhau, hát, nói về thời tiết, chủ đề trong ngày | Bài hát, câu hỏi đơn giản bằng tiếng Anh, giải thích bằng tiếng Việt khi cần |
| Hoạt động theo chủ đề | Khám phá, thí nghiệm nhỏ, làm đồ thủ công, kể chuyện | Từ ngữ của chủ đề xuất hiện ở cả hai ngôn ngữ |
| Chơi ngoài trời | Vận động, chơi với cát, nước, bóng | Lời dặn an toàn, trò chơi tập thể có câu lệnh ngắn |
| Ăn trưa, ngủ trưa | Tự xúc ăn, đi vệ sinh, ngủ | Chủ yếu tiếng Việt để bé thoải mái, kèm vài câu quen thuộc |
| Buổi chiều | Hoạt động nhẹ, nghệ thuật, đọc truyện tranh | Truyện, bài hát, trò chơi ngôn ngữ |
| Đón về | Chào cô, chào bạn | Câu chào cuối ngày |
Điều đáng để ý là tiếng Anh không bị dồn vào một khung giờ mà rải trong cả ngày, gắn với việc bé đang làm. Đây là khác biệt cốt lõi giữa song ngữ trong sinh hoạt và "có giờ tiếng Anh". Mục Mầm non song ngữ là gì trên trang phân tích kỹ khác biệt này.
Bé từ trường thường sang cần làm quen ở đâu
Phần khó nhất với bé từ trường mầm non thường thường không phải là chương trình, vì phần lớn hoạt động như chơi, khám phá, hát, vẽ đều quen thuộc. Phần khó là âm thanh lạ: cô nói một thứ tiếng bé chưa hiểu, các bạn đáp lại những câu bé chưa biết. Bé có thể im lặng, đứng nhìn, hoặc bám theo cô người Việt trong quãng đầu.
Giai đoạn im lặng này là bình thường ở trẻ học ngôn ngữ thứ hai. Bé đang nghe, đang nhận ra những câu lặp lại, đang đoán nghĩa qua cử chỉ và tình huống. Ba mẹ không nên lo khi bé về nhà chưa nói được câu tiếng Anh nào sau vài tuần; nhiều bé nghe hiểu trước khá lâu rồi mới bắt đầu nói.
Lớp chuyển tiếp của chương trình Sang Ngang được đặt ra để bé có quãng làm quen riêng với những câu quen thuộc nhất trước khi vào lớp chính. Phần chuẩn bị nhẹ nhàng ở nhà trước khi sang có ở mục Tiếng Anh trước khi sang; phần khoa học về cách trẻ tiếp nhận hai ngôn ngữ được bàn kỹ ở globalstarenglish.edu.vn.
Điều nên kỳ vọng và điều không nên
Nên kỳ vọng: bé quen dần với âm thanh tiếng Anh. Sau một thời gian, bé không còn ngỡ ngàng khi nghe cô nói tiếng Anh, hiểu các câu lệnh quen thuộc trong lớp, hát theo được một vài bài.
Nên kỳ vọng: bé thích hoạt động khám phá. Chương trình học qua trải nghiệm thường làm bé hào hứng kể về điều đã làm: hôm nay con trồng cây, con chơi với nước, con làm con cá bằng giấy.
Không nên kỳ vọng: bé nói tiếng Anh trôi chảy sau vài tháng. Không chương trình song ngữ nghiêm túc nào hứa điều đó. Tốc độ mỗi bé khác nhau, và ở mầm non, thoải mái với ngôn ngữ quan trọng hơn số từ bé nói được.
Không nên kỳ vọng: bé biết đọc viết tiếng Anh. Mầm non là quãng của nghe, nói, chơi. Ép bé đọc chữ sớm dễ làm bé chán và không phải mục tiêu của một chương trình học qua trải nghiệm.
Không nên so bé với bạn đã học lâu. Các bạn trong lớp có thể đã ở môi trường song ngữ từ lúc nhỏ. Bé sang ngang đi đường của mình; so sánh chỉ làm bé và ba mẹ thêm áp lực.
Vì sao học qua trải nghiệm hợp với bé đang chuyển trường
Có một lợi thế ít được nói tới khi bé sang ngang vào một chương trình học qua trải nghiệm: phần lớn hoạt động không đòi bé phải hiểu hết lời cô mới tham gia được. Một chậu nước với những chiếc lá, một rổ đồ chơi xếp hình, một tờ giấy và mấy hộp màu tự nói lên việc phải làm. Bé có thể nhập cuộc bằng tay và mắt trước khi bằng tai.
Điều đó làm cho quãng đầu của bé đỡ cô đơn hơn so với một lớp chủ yếu ngồi nghe giảng. Bé chưa hiểu câu tiếng Anh nhưng vẫn cùng bạn đổ nước, cùng bạn xếp tháp, cùng cười khi tháp đổ. Qua những lần chơi chung như vậy, bé có bạn trước khi có từ vựng, và chính cảm giác có bạn giúp bé muốn đi học.
Ngôn ngữ đến sau, gắn vào những gì bé đã làm: chữ nước, chữ lá, câu "đổ vào", câu "của con". Bé học từ trong ngữ cảnh có nghĩa nên nhớ lâu hơn, và không bị cảm giác "học bài". Đây cũng là lý do ba mẹ không cần cho bé học trước một danh sách từ vựng; một bé tò mò, thích chơi, quen tự làm những việc nhỏ sẽ có lợi thế hơn một bé thuộc nhiều từ nhưng ngại thử.
Tiếng Việt của bé có bị ảnh hưởng không
Ba mẹ hay lo rằng học song ngữ sớm làm bé lẫn hai thứ tiếng hoặc nói tiếng Việt kém đi. Ở bé mầm non, việc đôi khi chen một từ tiếng Anh vào câu tiếng Việt là hiện tượng bình thường của trẻ song ngữ, không phải dấu hiệu bé bị rối. Bé đang dùng mọi từ mình có để diễn đạt.
Tiếng Việt của bé được nuôi chủ yếu ở nhà: qua những cuộc trò chuyện, những câu chuyện kể trước giờ ngủ, những lần đi chợ, đi chơi cùng ba mẹ, ông bà. Ở trường, tiếng Việt vẫn có mặt trong sinh hoạt, nhất là những lúc bé cần cảm thấy an toàn như ăn, ngủ, khi buồn hay đau.
Ba mẹ không cần đổi sang nói tiếng Anh ở nhà để "hỗ trợ" trường. Ngược lại, giữ tiếng Việt phong phú ở nhà là nền tốt cho bé học thêm một ngôn ngữ. Mục Mầm non song ngữ là gì trên trang có phần riêng về giữ tiếng Việt cho bé.
Một thói quen nhỏ có ích là mỗi tối dành vài phút để bé kể lại một chuyện ở lớp bằng tiếng Việt. Khi bé chen từ tiếng Anh, ba mẹ không cần sửa hay bắt nói lại, chỉ cần đáp lại tự nhiên bằng tiếng Việt, có thể nhắc lại từ đó bằng tiếng Việt trong câu của mình. Bé vừa được nghe hai cách gọi cho một thứ, vừa thấy ba mẹ quan tâm tới câu chuyện chứ không phải tới ngôn ngữ bé dùng. Ông bà nói chuyện với bé bằng giọng quê, bằng những câu ca dao, những trò chơi dân gian cũng là nguồn tiếng Việt quý mà trường học khó thay thế.
Ba mẹ theo dõi chương trình của bé thế nào
Vì chương trình học qua trải nghiệm, những gì bé học không hiện lên dưới dạng bài tập về nhà hay điểm số. Ba mẹ theo dõi qua những câu chuyện bé kể, những sản phẩm bé mang về, những bài hát bé hát lúc tắm, và qua trao đổi với cô. Ở mầm non, không có điểm số hay xếp hạng, và cũng không nên có.
Ba mẹ có thể hỏi nhà trường về cách trao đổi định kỳ: cô gửi nhận xét theo tuần hay theo tháng, có buổi gặp phụ huynh không, có ảnh hoạt động không. Khi hỏi cô, nên hỏi những câu cụ thể như bé thích hoạt động nào, bé chơi với bạn nào, bé phản ứng thế nào khi nghe tiếng Anh, thay vì hỏi bé học được bao nhiêu từ.
Một tín hiệu tốt ba mẹ có thể để ý là bé mang ngôn ngữ ở trường về nhà một cách tự nhiên: tự nhiên hát một câu khi tắm, đếm bậc thang bằng tiếng Anh, gọi tên con vật trong truyện bằng cả hai cách. Bé không làm vậy vì được yêu cầu mà vì những câu đó đã trở thành của bé. Khi thấy điều này, ba mẹ chỉ cần vui cùng bé, không biến khoảnh khắc đó thành bài kiểm tra.
Phần chương trình Global Nexus đầy đủ, như các trụ cột phát triển, cách thiết kế hoạt động, cách đánh giá sự phát triển của trẻ theo hướng quan sát, được trình bày ở globalnexuseducation.com. Ở trang này, điều ba mẹ cần nắm là bé sang ngang được học cùng chương trình với các bạn, chỉ có thêm quãng chuyển tiếp lúc đầu.
Ba mẹ muốn xem chương trình Global Nexus diễn ra thế nào trong một buổi sáng thật có thể để lại thông tin ở mục đăng ký của trang và ghi mong muốn tham quan. Đội tư vấn của Global Star School sẽ hẹn giờ hợp với nhóm tuổi của bé, để ba mẹ thấy tận mắt hai ngôn ngữ đi cùng nhau trong lớp.
Câu hỏi thường gặp
Global Nexus có phải chương trình quốc tế nhập khẩu không?
Nhà trường mô tả Global Nexus là chương trình giáo dục mầm non cốt lõi của hệ thống Global Star School, theo hướng song ngữ khai phóng, học qua trải nghiệm, phát triển toàn diện. Chi tiết về nguồn gốc và cấu trúc chương trình được trình bày ở globalnexuseducation.com.
Bé sang ngang có học khác các bạn trong lớp không?
Không. Sau quãng lớp chuyển tiếp, bé học cùng chương trình Global Nexus với các bạn trong lớp theo độ tuổi. Lớp chuyển tiếp chỉ là quãng làm quen ban đầu để bé không bị đột ngột khi vào môi trường song ngữ.
Một ngày bé nghe tiếng Anh bao nhiêu giờ?
Thời lượng cụ thể tuỳ nhóm tuổi và cách tổ chức của từng lớp. Ba mẹ nên hỏi nhà trường khi tham quan, và để ý xem tiếng Anh có xuất hiện trong sinh hoạt hay chỉ trong một giờ riêng, vì đó là khác biệt quan trọng của chương trình song ngữ.
Bé chưa biết chữ cái tiếng Anh có theo được chương trình không?
Được. Chương trình mầm non song ngữ tập trung vào nghe, nói, chơi và trải nghiệm, không yêu cầu bé biết chữ trước. Ba mẹ không cần dạy bé chữ cái trước khi sang, chỉ cần cho bé làm quen nhẹ với âm thanh tiếng Anh nếu muốn.
Học song ngữ có làm bé chậm nói tiếng Việt không?
Trẻ song ngữ đôi khi chen từ của hai ngôn ngữ, đó là hiện tượng bình thường. Tiếng Việt của bé được nuôi chủ yếu ở nhà qua trò chuyện và kể chuyện. Nếu ba mẹ lo về phát triển ngôn ngữ của bé, nên trao đổi với cô và bác sĩ nhi.
Chương trình có giao bài tập về nhà cho bé không?
Chương trình học qua trải nghiệm ở mầm non không đặt nặng bài tập về nhà. Ba mẹ đồng hành bằng cách trò chuyện với bé về những gì bé làm ở lớp, hát cùng bé, đọc truyện tranh cùng bé, thay vì ngồi làm bài.