Một lớp mầm non song ngữ thường có ba vai: giáo viên Việt chủ nhiệm giữ nhịp cả ngày và chăm sóc trẻ, giáo viên tiếng Anh phụ trách phần tiếng Anh, và trợ giảng hoặc bảo mẫu hỗ trợ sinh hoạt. Số người và cách chia việc tuỳ trường, tuỳ sĩ số, nhưng ba vai này gần như luôn có mặt và mỗi vai trả lời cho ba mẹ những câu hỏi khác nhau.
Ở trường thường, ba mẹ quen làm việc với một hoặc hai cô phụ trách lớp. Khi chuyển sang song ngữ, có thêm người, thêm ngôn ngữ, đôi khi thêm cả khác biệt văn hoá trong cách nói chuyện với trẻ. Hiểu ai làm gì giúp ba mẹ biết hỏi ai khi con biếng ăn, hỏi ai khi muốn biết con tiến bộ tiếng Anh thế nào, và nhận ra một lớp có phối hợp tốt hay không.
Giáo viên Việt chủ nhiệm: người giữ nhịp cả ngày
Chăm sóc và an toàn. Giáo viên Việt thường là người chịu trách nhiệm chính về sinh hoạt: ăn, ngủ, vệ sinh, sức khoẻ, an toàn. Khi con mệt, con bị ngã, con không ăn, đây là người ba mẹ nên trao đổi trước tiên.
Chương trình theo khung của Bộ. Phần lớn hoạt động phát triển thể chất, nhận thức, ngôn ngữ tiếng Việt, tình cảm và kỹ năng xã hội theo chương trình giáo dục mầm non do giáo viên Việt tổ chức. Đây là trục chính của ngày học.
Chỗ dựa cảm xúc của bé mới. Với bé chuyển từ trường thường sang, giáo viên Việt là người con hiểu được ngay từ ngày đầu. Cô giải thích cho con những gì đang diễn ra, dỗ con khi con nhớ nhà, và giúp con hiểu giáo viên tiếng Anh đang muốn con làm gì. Vai này quan trọng hơn ba mẹ thường nghĩ.
Đầu mối liên lạc. Ở nhiều trường, giáo viên Việt là người nhắn tin, gọi điện, ghi sổ liên lạc với gia đình hằng ngày. Ba mẹ hỏi rõ ngay từ đầu: ai là đầu mối, kênh nào, giờ nào thuận tiện.
Người giữ phần tiếng Việt của lớp. Kể chuyện, đọc thơ, đồng dao, trò chuyện về cảm xúc, làm quen chữ cái tiếng Việt ở lớp lá đều do giáo viên Việt dẫn. Khi ba mẹ lo con kém tiếng Việt sau khi sang song ngữ, đây là người hiểu rõ nhất con đang nói, kể, hiểu tiếng Việt ra sao trong lớp, và có thể gợi ý ba mẹ đọc gì, kể gì ở nhà cho khớp với chủ đề.
Giáo viên tiếng Anh: người mang ngôn ngữ thứ hai vào lớp
Phụ trách phần tiếng Anh theo chủ đề. Giáo viên tiếng Anh tổ chức các hoạt động bằng tiếng Anh: bài hát, kể chuyện tranh, trò chơi vận động, khám phá theo chủ đề lớp đang học. Ở lớp song ngữ tốt, giáo viên này không chỉ dạy tiết mà còn tham gia một số sinh hoạt để tiếng Anh có mặt trong đời sống.
Người nước ngoài hay người Việt. Có trường dùng giáo viên nước ngoài, có trường dùng giáo viên Việt dạy tiếng Anh, có trường kết hợp. Mỗi kiểu có thế mạnh: giáo viên nước ngoài tạo môi trường buộc phải dùng tiếng Anh, giáo viên Việt dạy tiếng Anh hiểu những chỗ trẻ Việt hay vướng. Điều quan trọng hơn quốc tịch là phát âm chuẩn, kinh nghiệm với trẻ nhỏ và sự gắn bó với lớp.
Khác biệt trong cách nói chuyện. Giáo viên nước ngoài có thể có cách khen, cách nhắc nhở, cách để trẻ tự làm khác với thói quen ở trường cũ. Đây không phải điều xấu; bé thường quen nhanh. Ba mẹ chỉ cần biết để không ngạc nhiên khi con kể ở nhà.
Ba mẹ nên hỏi giáo viên tiếng Anh gì. Con đang tham gia thế nào trong giờ tiếng Anh, con có hiểu chỉ dẫn quen không, con thích hoạt động nào, ở nhà có thể hát hay đọc gì cùng con. Câu hỏi về ăn ngủ thì hỏi giáo viên Việt sẽ nhanh hơn.
Trợ giảng, bảo mẫu và những người lớn khác trong ngày của con
Ngoài hai giáo viên chính, một ngày của con ở trường song ngữ còn có những người lớn khác. Biết họ là ai giúp ba mẹ hình dung đầy đủ:
- Trợ giảng tiếng Anh: ở một số trường, trợ giảng là người Việt nói được tiếng Anh, ngồi cạnh trẻ trong giờ tiếng Anh, nhắc lại chỉ dẫn, giúp bé mới hiểu. Với bé chưa quen tiếng Anh, đây là người giúp nhiều nhất trong những tuần đầu.
- Bảo mẫu: hỗ trợ ăn, ngủ, vệ sinh, dọn dẹp. Bảo mẫu thường gần gũi với trẻ nhỏ, nhất là ở lớp nhà trẻ và mầm.
- Giáo viên năng khiếu, vận động: một số trường có giáo viên riêng cho âm nhạc, vẽ, vận động; có thể dạy bằng tiếng Việt, tiếng Anh hoặc cả hai.
- Nhân viên y tế, bếp, bảo vệ, đưa đón: không trực tiếp dạy nhưng là một phần môi trường an toàn của con.
- Quản lý chuyên môn: người theo dõi chương trình, sắp xếp giáo viên, xử lý khi ba mẹ có góp ý mà giáo viên lớp chưa giải quyết được.
Số người lớn nhiều không có nghĩa lớp lộn xộn, miễn là mỗi người biết rõ việc của mình và trẻ biết tìm ai khi cần. Ba mẹ có thể hỏi trường một sơ đồ đơn giản: lớp của con có những ai, ai có mặt giờ nào.
Với bé nhỏ hoặc bé nhạy cảm, nên hỏi thêm số người lớn thay đổi thế nào trong ngày, vì đổi người quá nhiều ở các lúc chuyển hoạt động có thể khiến bé bất an trong thời gian đầu.
Hai giáo viên phối hợp thế nào mới gọi là tốt?
Lớp song ngữ chạy tốt khi giáo viên Việt và giáo viên tiếng Anh cùng một kế hoạch, cùng biết từng bé, và đỡ nhau trong lớp. Dấu hiệu dễ thấy khi tham quan: trong giờ tiếng Anh, giáo viên Việt không bỏ ra ngoài mà ở lại hỗ trợ, ngồi cạnh bé chưa quen, giữ trật tự nhẹ nhàng. Ngược lại, trong giờ tiếng Việt, giáo viên tiếng Anh có thể tham gia một vài câu chào, câu khen.
Phối hợp tốt cũng thể hiện ở chuyện nhỏ: hai cô gọi trẻ bằng cùng một tên, cùng một cách nhắc nhở, cùng một quy tắc lớp. Trẻ mầm non rất nhạy với sự nhất quán; hai người lớn mỗi người một kiểu làm trẻ bối rối, nhất là bé mới.
Ba mẹ có thể hỏi trường: hai giáo viên có họp chung để lên kế hoạch không, bao lâu một lần; khi một bé có vấn đề (chưa hoà nhập, hay khóc, chưa hiểu tiếng Anh) thì ai theo dõi và báo cho ba mẹ. Câu trả lời có tên người, có lịch, có cách làm là câu trả lời đáng tin.
Một dấu hiệu nữa nằm ở báo cáo về con: nếu nhận xét có cả phần tiếng Việt và tiếng Anh, viết thống nhất, không mâu thuẫn, thì hai giáo viên đang thật sự cùng theo dõi một đứa trẻ.
Sĩ số và số người lớn ảnh hưởng đến phần tiếng Anh của con thế nào?
Ba mẹ thường hỏi sĩ số để biết con có được chăm kỹ không, nhưng sĩ số còn ảnh hưởng trực tiếp đến phần tiếng Anh. Trong một hoạt động tiếng Anh, mỗi trẻ chỉ thật sự học khi có lượt: được cô hỏi riêng, được cô chờ trả lời, được cô nhắc lại câu của mình. Cùng một giờ tiếng Anh, lớp đông thì mỗi bé có ít lượt hơn lớp ít trẻ.
Vì vậy, khi so hai lớp, ba mẹ nên nhìn tỷ lệ người lớn trên trẻ trong giờ tiếng Anh, không chỉ sĩ số chung. Một lớp đông vừa phải nhưng có trợ giảng ngồi cùng nhóm nhỏ trong giờ tiếng Anh có thể cho mỗi bé nhiều lượt hơn một lớp ít trẻ mà chỉ có một giáo viên đứng trước cả lớp.
Một số trường chia lớp thành nhóm nhỏ trong giờ tiếng Anh: một nhóm với giáo viên tiếng Anh, một nhóm chơi ở góc với giáo viên Việt, rồi đổi. Cách này tốn công tổ chức nhưng giúp bé mới, bé nhút nhát có cơ hội nói. Ba mẹ có thể hỏi trường có chia nhóm như vậy không.
Sĩ số cụ thể mỗi lớp do quy định về trường mầm non và điều kiện từng trường quyết định; ba mẹ hỏi trường con số của lớp con và cách bố trí người lớn trong từng khung giờ, thay vì so với một con số "chuẩn" nghe được ở đâu đó.
Nên hỏi ai về chuyện gì: bảng tra nhanh cho ba mẹ
Sau khi con vào học, biết hỏi đúng người giúp có câu trả lời nhanh và tránh hiểu lầm. Bảng dưới là cách chia phổ biến, mỗi trường có thể khác, ba mẹ hỏi lại trường cho chắc:
| Chuyện ba mẹ muốn hỏi | Thường hỏi ai trước | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ăn, ngủ, vệ sinh, sức khoẻ trong ngày | Giáo viên Việt chủ nhiệm | Báo trước nếu con mệt, dùng thuốc theo đơn bác sĩ |
| Con tham gia giờ tiếng Anh thế nào | Giáo viên tiếng Anh | Có thể nhờ giáo viên Việt chuyển lời nếu ba mẹ không rành tiếng Anh |
| Con có chơi với bạn, có buồn không | Giáo viên Việt chủ nhiệm | Kể cả những thay đổi ở nhà để cô hiểu con |
| Ở nhà nên hát, đọc gì cùng con | Giáo viên tiếng Anh | Xin bài hát, chủ đề tuần để ôn nhẹ |
| Lịch học, hoạt động ngoài giờ | Văn phòng hoặc giáo viên chủ nhiệm | Hỏi kênh thông báo chính thức |
| Góp ý chưa được giải quyết | Quản lý chuyên môn | Nêu sự việc cụ thể, có ngày giờ |
Ba mẹ không rành tiếng Anh không cần lo chuyện trao đổi với giáo viên nước ngoài: phần lớn trường có giáo viên Việt hoặc nhân viên hỗ trợ chuyển lời. Hỏi điều này ngay từ buổi tư vấn để yên tâm.
Khi giáo viên thay đổi giữa năm, ba mẹ làm gì?
Giáo viên, nhất là giáo viên tiếng Anh, có thể thay đổi trong năm vì nhiều lý do. Với trẻ mầm non, mất một người lớn quen thuộc là chuyện lớn: bé có thể buồn, có thể im lặng hơn trong giờ tiếng Anh vài tuần. Đây là phản ứng bình thường.
Điều ba mẹ nên quan tâm là cách trường chuyển giao. Trường làm tốt thường báo trước cho phụ huynh, có thời gian để giáo viên mới làm quen lớp khi giáo viên cũ còn ở, và giáo viên Việt giữ mạch cho trẻ trong lúc chuyển. Ba mẹ có thể hỏi những điều này khi nhận thông báo.
Ở nhà, ba mẹ giúp con bằng cách nói về cô mới một cách tích cực, không so sánh với cô cũ trước mặt con, và hỏi con hôm nay cô mới chơi trò gì. Nếu sau vài tuần con vẫn không muốn đến lớp hoặc có thay đổi rõ về tâm trạng, ba mẹ trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để cùng theo dõi.
Khi đi xem trường, câu hỏi "năm vừa rồi lớp có đổi giáo viên không, trường làm thế nào" giúp ba mẹ đoán được độ ổn định của đội ngũ. Ở chương trình Sang Ngang của Global Star School, ba mẹ có thể hỏi trực tiếp về giáo viên lớp chuyển tiếp và lớp chính của campus mình chọn khi để lại thông tin tư vấn trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Lớp mầm non song ngữ thường có bao nhiêu giáo viên?
Thường có ít nhất một giáo viên Việt và một giáo viên tiếng Anh làm việc với lớp, cộng thêm trợ giảng hoặc bảo mẫu. Số người cụ thể tuỳ trường và sĩ số. Ba mẹ nên hỏi ai có mặt ở lớp vào giờ nào để biết con có bao nhiêu người lớn chăm sóc trong từng khung.
Giáo viên nước ngoài có biết chăm sóc trẻ nhỏ như giáo viên Việt không?
Vai trò chính của giáo viên nước ngoài thường là phần tiếng Anh; việc chăm sóc ăn ngủ, vệ sinh chủ yếu do giáo viên Việt và bảo mẫu phụ trách. Ba mẹ nên hỏi kinh nghiệm dạy trẻ nhỏ của giáo viên tiếng Anh và cách hai bên phối hợp khi trẻ cần chăm sóc.
Con không hiểu giáo viên nước ngoài nói gì thì sao?
Trong những tuần đầu, chuyện này rất bình thường. Giáo viên tốt dùng động tác, tranh ảnh, giọng nói để trẻ đoán nghĩa, còn giáo viên Việt hoặc trợ giảng hỗ trợ giải thích. Dần dần trẻ hiểu các chỉ dẫn quen. Ba mẹ hỏi trường cách hỗ trợ bé mới cụ thể.
Ba mẹ không nói được tiếng Anh thì trao đổi với giáo viên nước ngoài thế nào?
Phần lớn trường có giáo viên Việt hoặc nhân viên hỗ trợ chuyển lời, và báo cáo về con thường có bản tiếng Việt. Ba mẹ cứ hỏi bằng tiếng Việt qua giáo viên chủ nhiệm. Nên hỏi trường cách làm này ngay từ buổi tư vấn.
Có nên xin gặp riêng giáo viên tiếng Anh không?
Nên, nhất là sau vài tuần đầu để biết con tham gia thế nào. Nhiều trường có buổi gặp phụ huynh định kỳ có cả hai giáo viên. Nếu chưa có, ba mẹ có thể đề nghị qua giáo viên chủ nhiệm, nêu rõ muốn hỏi gì để buổi gặp ngắn gọn.
Giáo viên tiếng Anh thay liên tục có ảnh hưởng đến con không?
Có thể làm con chậm mạnh dạn hơn trong giờ tiếng Anh, vì trẻ cần thời gian tin một người lớn trước khi đáp lại. Ba mẹ nên hỏi trường về độ ổn định của giáo viên và cách chuyển giao khi có thay đổi.