Phần nhà trường công bố về chương trình Sang Ngang không nhắc tới bài kiểm tra đầu vào, cũng không đặt yêu cầu bé phải biết tiếng Anh trước khi chuyển. Điều được công bố là việc tiếp nhận phụ thuộc vào suất ở campus, học kỳ và việc hồ sơ của bé đáp ứng điều kiện tiếp nhận; điều kiện cụ thể là gì thì nhà trường xác nhận khi tư vấn. Chương trình cũng có lớp chuyển tiếp để bé làm quen dần với môi trường mới, trong đó có thứ tiếng mới.
Điều đó không có nghĩa nhà trường không tìm hiểu bé. Trước khi bé vào học, nhà trường thường hỏi về sức khoẻ, thói quen ăn ngủ, dị ứng, cách bé giao tiếp, những gì bé thích và sợ, để cô biết đón bé ra sao. Đó là tìm hiểu, không phải sàng lọc, và càng không phải chấm điểm.
Bài này nói rõ những gì thường được hỏi, vì sao mầm non không nên có bài thi đầu vào, và ba mẹ chuẩn bị thế nào để buổi gặp đầu có ích cho bé.
Vì sao mầm non không nên có bài thi đầu vào?
Ở tuổi mầm non, mỗi bé phát triển theo nhịp riêng. Một bé ba tuổi nói nhiều nhưng chưa tự xúc cơm giỏi; một bé khác ít nói nhưng xếp hình rất khéo. Đặt các bé vào một bài kiểm tra chung thì kết quả nói nhiều về ngày hôm đó, tâm trạng lúc đó, hơn là về khả năng thật. Các bé lại rất dễ bị ảnh hưởng bởi người lạ, phòng lạ, nên một bài thi càng ít ý nghĩa.
Mục tiêu của giáo dục mầm non theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo là chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục để trẻ phát triển toàn diện, không phải tuyển chọn. Trường nào dùng điểm số để xếp hạng bé mầm non thì ba mẹ nên cân nhắc. Trang này cũng giữ nguyên tắc ấy: không đưa điểm số hay thứ hạng cho trẻ nhỏ.
Với bé sang ngang, điều quan trọng nhất ở đầu vào không phải bé biết bao nhiêu, mà là bé cần gì để quen nhanh. Thông tin đó đến từ ba mẹ và từ quan sát của cô trong những ngày đầu, không đến từ một bài làm.
Những gì nhà trường thường muốn biết về bé, và để làm gì
Đây là các nhóm thông tin phổ biến khi một bé vào trường mầm non. Không phải trường nào cũng hỏi đủ, cách hỏi có thể qua phiếu, qua trò chuyện hoặc trong buổi tham quan:
| Nhóm thông tin | Ví dụ câu hỏi | Dùng để làm gì |
|---|---|---|
| Sức khoẻ | Bé có bệnh mạn tính, dị ứng thức ăn, thuốc đang dùng không | Chuẩn bị suất ăn riêng, biết xử lý khi bé mệt |
| Ăn uống | Bé ăn được cơm chưa, cần xay nhuyễn không, có kén món nào | Cô biết bé cần hỗ trợ đến đâu trong giờ ăn |
| Ngủ và vệ sinh | Bé ngủ trưa bao lâu, đã bỏ bỉm chưa, có thói quen ôm đồ khi ngủ | Giúp giờ ngủ, giờ vệ sinh của bé đỡ hoảng |
| Giao tiếp và tính cách | Bé nhút nhát hay dạn, có biết nói ý muốn, có sợ tiếng ồn | Cô chọn cách đón, chỗ ngồi, bạn ngồi cạnh |
| Ngôn ngữ ở nhà | Nhà nói tiếng gì, bé đã nghe tiếng Anh ở đâu chưa | Biết bé bắt đầu từ đâu, không phải để loại |
| Trường cũ | Lớp mấy bạn, bé quen nếp gì, vì sao gia đình chuyển | Nối nếp cũ với nếp mới, đối chiếu chương trình |
Ba mẹ nên trả lời thật, kể cả những điểm bé đang gặp khó. Giấu một dị ứng hay một nỗi sợ để bé "dễ được nhận" là đặt bé vào tình thế bị đón sai cách ngay từ đầu.
Bé không biết chút tiếng Anh nào thì sao?
Đây là trường hợp rất thường gặp ở bé từ trường thường sang, và chương trình được thiết kế cho đúng trường hợp đó. Lớp chuyển tiếp là nơi bé nghe những câu tiếng Anh ngắn lặp lại mỗi ngày trong lúc chơi, lúc ăn, lúc chào cô, bên cạnh tiếng Việt quen thuộc. Bé không cần biết từ nào trước khi vào.
Trong những tuần đầu, nhiều bé chỉ nghe mà không nói tiếng Anh. Đó là giai đoạn bình thường khi trẻ gặp một ngôn ngữ mới, mục Lớp chuyển tiếp của trang có bài riêng giải thích. Ba mẹ không nên hỏi dồn "hôm nay con học được từ gì" mỗi tối; bé dễ thấy việc đi học thành chuyện phải trả bài.
Nếu ba mẹ muốn bé bớt bỡ ngỡ, có thể cho bé nghe vài bài hát tiếng Anh vui trong vài tuần trước khi chuyển, chơi trò chào hỏi đơn giản. Mục Tiếng Anh trước khi sang có hướng dẫn cụ thể. Làm thế để bé thấy âm thanh ấy quen tai, không phải để bé đạt một mức nào.
Bé đã giỏi tiếng Anh hơn bạn cùng tuổi thì có được xếp lớp trên không?
Một số ba mẹ có bé học tiếng Anh từ sớm, ở trường quốc tế hoặc ở nhà, hỏi liệu bé có được vào lớp lớn hơn. Ở mầm non, lớp thường được xếp theo độ tuổi vì bé học qua chơi, qua hoạt động nhóm, qua việc tự lập; những điều đó gắn với tuổi và sự phát triển cả người, không chỉ ngôn ngữ. Đưa bé vào lớp lớn hơn chỉ vì tiếng Anh tốt có thể làm bé đuối ở vận động, ở việc kết bạn.
Thay vào đó, ba mẹ nên kể với cô bé đã nghe, nói tiếng Anh tới đâu, để cô có cách giữ hứng thú cho bé trong lớp theo độ tuổi. Nếu muốn bé có thêm hoạt động tiếng Anh, ba mẹ có thể hỏi hệ thống có lựa chọn nào phù hợp; câu trả lời cụ thể do nhà trường đưa ra.
Ngược lại, cũng có bé giỏi tiếng Anh nhưng tiếng Việt còn yếu. Với bé này, môi trường có cả hai thứ tiếng có khi lại là cơ hội để tiếng Việt bắt kịp. Ba mẹ nên nói rõ điều này với cô.
Trong cả hai trường hợp, điều ba mẹ cần tránh là biến ngôn ngữ thành thước đo hơn thua giữa bé với bạn. Ở mầm non, bé giỏi tiếng Anh hay giỏi tiếng Việt đều chỉ là một mặt; cô sẽ nhìn bé cả người khi xếp nhóm chơi và giao việc nhỏ trong lớp.
Những hiểu lầm hay gặp về "đầu vào" ở mầm non song ngữ
"Trường song ngữ chỉ nhận bé đã nói được tiếng Anh." Phần lớn bé vào mầm non song ngữ bắt đầu từ con số không với tiếng Anh. Chương trình Sang Ngang có lớp chuyển tiếp để bé từ trường thường làm quen dần, không đòi bé đã biết trước. Nếu ba mẹ nghe một nơi nào đó yêu cầu bé phải nói được tiếng Anh mới nhận, nên hỏi lại vì sao.
"Bé phải tự lập hoàn toàn mới được nhận." Bé hai, ba tuổi còn đang tập tự xúc ăn, tự đi vệ sinh là chuyện bình thường. Nhà trường cần biết bé đang ở đâu để hỗ trợ, không đòi bé phải xong hết những kỹ năng đó trước.
"Buổi tham quan là buổi cô chấm bé." Buổi tham quan là để gia đình nhìn trường và để cô làm quen với bé. Bé khóc, bám mẹ, không chịu chơi trong buổi đó không nói lên điều gì về việc bé có được nhận hay không.
"Nói ra điểm yếu của bé thì sẽ bị từ chối." Ngược lại, giấu điểm khó khiến bé bị đón sai cách. Nhà trường cần thông tin thật để chuẩn bị, và gia đình cần nghe câu trả lời thật về việc trường đáp ứng được tới đâu. Trao đổi thẳng từ đầu tiết kiệm cho cả hai bên nhiều tuần lúng túng.
"Đầu vào tốt thì bé sẽ quen nhanh." Bé biết nhiều từ tiếng Anh chưa chắc quen nhanh hơn bé không biết từ nào. Sự quen trường phụ thuộc vào tính cách, nếp ở nhà, cách chia tay mỗi sáng và sự gắn bó với cô hơn là vốn từ.
Bé ở các độ tuổi khác nhau: nhà trường để ý điều gì
Với bé nhà trẻ từ 6 tới 24 tháng, điều được quan tâm nhất là nếp ăn ngủ, sữa, bỉm và cách bé dỗ được. Ngôn ngữ ở tuổi này còn đang hình thành, nên chuyện tiếng Anh gần như không phải câu hỏi; cô cần biết bé bám ai, quen ru thế nào.
Với bé hai đến bốn tuổi, nhà trường thường hỏi thêm về khả năng nói ý muốn, đi vệ sinh, chơi cạnh bạn. Đây là tuổi bé dễ có những cơn khóc lớn khi chuyển trường, nên thông tin về tính cách và nỗi sợ của bé có ích hơn mọi thứ khác.
Với bé bốn đến sáu tuổi, nhà trường quan tâm tới việc bé đã quen hoạt động nhóm, đã từng học theo chủ đề chưa, và bé còn bao lâu nữa tới tuổi vào lớp 1. Ba mẹ nên kể thêm về những gì bé thích làm, vì bé lớn dễ quen trường mới hơn khi có một hoạt động yêu thích để bám vào.
Chuẩn bị cho buổi gặp đầu tiên với nhà trường
Buổi gặp đầu, thường là buổi tham quan kết hợp tư vấn, có ích nhất khi ba mẹ đến với thông tin đã sắp sẵn. Có thể làm theo các bước:
- Ghi ra một trang ngắn về bé: ngày sinh, trường đang học, lớp mấy bạn, giờ ăn ngủ, món thích và không ăn, dị ứng nếu có.
- Ghi hai, ba điều bé đang gặp khó, và hai, ba điều bé làm tốt. Cô cần cả hai để biết đón bé từ đâu.
- Mang sổ khám sức khoẻ hoặc giấy tờ tiêm chủng nếu nhà trường đề nghị trước; hỏi trước để không phải đi lại.
- Nếu bé đi cùng, chọn giờ bé không đói, không buồn ngủ, để bé có tâm trạng nhìn ngó.
- Để bé tự khám phá góc chơi, đừng giục bé chào cô bằng tiếng Anh hay trình diễn điều đã biết.
- Hỏi nhà trường: những ngày đầu bé được đón thế nào, ai báo cho ba mẹ, bao lâu thì cô và ba mẹ ngồi lại.
Nếu bé có nhu cầu đặc biệt về sức khoẻ hay phát triển, hãy nói ngay trong buổi này. Nhà trường cần biết để chuẩn bị, và gia đình cũng cần nghe câu trả lời thật về việc trường có đáp ứng được không.
Đầu vào thật sự là sự sẵn sàng của gia đình
Nếu phải gọi một thứ là "đầu vào" của việc sang ngang, thì đó là sự sẵn sàng của gia đình hơn là của bé. Ba mẹ đã thống nhất chưa, đã tính quãng đường đưa đón, đã nói chuyện với bé, đã chia tay trường cũ đàng hoàng chưa. Một bé được cả nhà chuẩn bị bình tĩnh thường quen trường nhanh hơn một bé biết nhiều từ tiếng Anh nhưng được đưa đi trong vội vàng.
Những việc của chuyển trường nói chung, như báo nghỉ trường cũ hay giúp bé thích nghi với bất kỳ nơi mới nào, đã có bài kỹ ở chuyentruong.com. Ở đây, ba mẹ chỉ cần nhớ: không có kỳ thi nào chờ bé, chỉ có một lớp học đang chờ đón.
Ba mẹ muốn hỏi cho đúng trường hợp của bé có thể để lại thông tin ở mục đăng ký của trang, ghi tên bé, độ tuổi, trường hiện tại, cơ sở muốn chuyển đến và điều đang lo trong ô ghi chú. Đội tư vấn của Global Star School sẽ gọi lại, nghe câu chuyện của gia đình trước rồi mới nói tới các bước. Gia đình có thể dừng ở bất kỳ bước nào nếu thấy chưa hợp.
Câu hỏi thường gặp
Mầm non song ngữ có bắt bé làm bài kiểm tra trước khi nhận không?
Phần công bố của chương trình Sang Ngang không nhắc tới bài kiểm tra đầu vào, chỉ nói hồ sơ của bé cần đáp ứng điều kiện tiếp nhận, do nhà trường xác nhận khi tư vấn. Ở mầm non, nhà trường thường tìm hiểu bé qua trao đổi với ba mẹ và buổi tham quan. Ba mẹ nên dè dặt với nơi nào dùng điểm số để xếp hạng trẻ mầm non.
Bé chưa biết từ tiếng Anh nào có vào lớp song ngữ được không?
Phần công bố không đặt yêu cầu bé phải biết tiếng Anh trước, và chương trình có lớp chuyển tiếp để bé làm quen dần. Bé nghe những câu ngắn lặp lại trong lúc chơi và sinh hoạt, cạnh tiếng Việt quen thuộc, và bắt đầu từ chỗ bé đang có.
Nhà trường hỏi những gì về bé trước khi nhập học?
Thường là sức khoẻ, dị ứng, thói quen ăn ngủ và vệ sinh, tính cách, ngôn ngữ ở nhà và nếp ở trường cũ. Những thông tin này giúp cô đón bé đúng cách, không phải để sàng lọc. Ba mẹ nên trả lời thật, kể cả điểm bé đang gặp khó.
Bé giỏi tiếng Anh có được học lớp lớn hơn tuổi không?
Ở mầm non, lớp thường xếp theo độ tuổi vì bé học qua chơi, vận động, kết bạn, những điều gắn với sự phát triển cả người. Đưa bé lên lớp lớn chỉ vì tiếng Anh tốt có thể làm bé đuối ở mặt khác. Ba mẹ nên kể với cô để cô giữ hứng thú cho bé.
Bé có nhu cầu đặc biệt về sức khoẻ có được nhận sang ngang không?
Ba mẹ nên nói rõ ngay trong buổi tư vấn đầu để nhà trường cho biết có đáp ứng được không và cần chuẩn bị gì. Việc tiếp nhận phụ thuộc điều kiện của từng campus và nhu cầu của bé; câu trả lời cụ thể do nhà trường xác nhận.