Với bé vừa sang trường song ngữ, mùa hè và các kỳ nghỉ dài nên được sắp theo ba nhu cầu: gia đình cần người trông bé trong bao nhiêu ngày, bé cần nghỉ ngơi và gần ông bà, ba mẹ đến mức nào, và bé có muốn giữ một hoạt động mình thích không. Phần lớn bé không cần học thêm gì đặc biệt; giữ một nhịp sinh hoạt vừa phải và vài thói quen nhẹ là đủ để quay lại trường không bỡ ngỡ.
Ở bậc mầm non, nhiều trường vẫn tổ chức lớp trong mùa hè, khác với phổ thông nghỉ hẳn. Bên cạnh đó có các khoá hè năng khiếu, dịch vụ trông giữ theo giờ, và lựa chọn đơn giản nhất là cho bé nghỉ ở nhà hoặc về quê một thời gian. Mỗi lựa chọn có chỗ hợp riêng.
Phần dưới đi qua từng lựa chọn, cách giữ tiếng Anh mà không biến kỳ nghỉ thành giờ học, giá trị của những ngày ở với ông bà, và cách đón bé quay lại trường sau Tết hay sau hè, khi không ít bé khóc lại như những ngày đầu.
Các lựa chọn cho mùa hè của bé và mỗi lựa chọn hợp với ai
Bảng dưới đặt các lựa chọn phổ biến cạnh nhau. Nhiều gia đình kết hợp hai, ba lựa chọn trong cùng một mùa hè:
| Lựa chọn | Hợp với gia đình nào | Điều nên lưu ý |
|---|---|---|
| Tiếp tục lớp chính trong hè (nếu trường tổ chức) | Ba mẹ đi làm cả hè, bé đã quen lớp | Hỏi lịch hè, sĩ số, có ghép lớp không, cách tính trong hè |
| Khoá hè năng khiếu | Bé có sở thích rõ, gia đình muốn bé có hoạt động mới | Chọn một khoá, tránh lấp kín mọi buổi |
| Trông giữ theo giờ | Gia đình chỉ cần gửi một số ngày hoặc vài giờ mỗi ngày | Đặt lịch sớm vì hè thường đông; chuẩn bị bé cho phòng và cô khác |
| Nghỉ ở nhà với người thân | Có ông bà, ba hoặc mẹ ở nhà được | Giữ giờ ngủ, giờ ăn gần như khi đi học |
| Về quê một thời gian | Gia đình có quê, ông bà muốn gần cháu | Tính ngày về lại để bé có vài hôm chuẩn bị trước khi vào lớp |
Không lựa chọn nào tốt hơn hẳn. Một mùa hè hợp với bé thường có cả phần quen thuộc như vẫn gặp cô, gặp bạn, lẫn phần khác thường ngày như những buổi sáng thong thả, những chuyến đi chơi với gia đình.
Bé vừa sang ngang có nên nghỉ hẳn cả hè không
Câu hỏi này hay đến với gia đình có bé sang ngang vào học kỳ hai, khi bé mới quen trường được vài tháng thì đến hè. Ba mẹ lo nếu nghỉ dài, bé sẽ quên nếp, quên tiếng Anh, quay lại phải làm quen từ đầu. Lo lắng đó có cơ sở một phần: sau một kỳ nghỉ dài, nhiều bé cần vài ngày để vào lại nhịp.
Nhưng nghỉ hè cũng có giá trị riêng mà ba mẹ không nên bỏ qua. Bé được ngủ thêm, chơi tự do, gần ba mẹ, đi những nơi mới. Những trải nghiệm đó nuôi ngôn ngữ, cảm xúc và sự tò mò của bé theo cách mà lớp học khó làm được. Một bé được nghỉ thoải mái thường quay lại trường với nhiều chuyện để kể.
Cũng cần phân biệt hai loại lo. Lo bé quên nếp là chuyện có thể xử lý bằng vài ngày chuẩn bị trước khi đi học lại. Lo bé tụt lại so với bạn thì phần nhiều là lo của người lớn; ở tuổi mầm non không có cuộc đua nào mà nghỉ hè làm bé thua.
Cách dung hoà mà nhiều gia đình chọn là nghỉ hẳn một khoảng, vài tuần chẳng hạn, rồi cho bé đi học lại một thời gian trước khi năm học mới bắt đầu, nếu trường có lớp hè. Như vậy bé vừa có kỳ nghỉ thật, vừa không phải bước vào năm học mới, có khi là lớp mới, cô mới, ngay sau một kỳ nghỉ dài. Ba mẹ hỏi nhà trường lịch hè và cách xếp lớp đầu năm học để tính cho hợp.
Giữ tiếng Anh nhẹ nhàng khi nghỉ dài
Ba mẹ không cần mở lớp tiếng Anh ở nhà trong kỳ nghỉ. Điều có ích hơn là giữ vài sợi dây nhỏ nối với những gì bé đã quen ở lớp: bài hát chào buổi sáng cô hay mở, vài câu chuyện tranh song ngữ, trò chơi gọi tên con vật, màu sắc bằng tiếng Anh khi đi chơi. Mỗi lần vài phút, khi bé vui, không phải ngày nào cũng làm.
Nếu ba mẹ không rành tiếng Anh, có thể nhờ cô gợi ý vài bài hát và câu chuyện bé đã học trong học kỳ, rồi cùng nghe với bé. Bé thường thích làm "cô giáo" chỉ cho ba mẹ, và đó là cách ôn rất tự nhiên. Mục Tiếng Anh trước khi sang trên trang có thêm gợi ý về bài hát và trò chơi phù hợp tuổi mầm non.
Một cách nhẹ nhàng khác là để bé gọi video vài phút với bạn cùng lớp trong kỳ nghỉ, nếu các gia đình quen nhau. Bé giữ được sợi dây với bạn và có lý do để mong ngày đi học lại. Điều nên tránh là biến kỳ nghỉ thành giờ học bù: bắt bé ngồi xem video học từ vựng mỗi ngày, kiểm tra bé nhớ bao nhiêu từ. Trẻ nhỏ học ngôn ngữ qua giao tiếp có cảm xúc, không qua bài tập. Nếu bé quên một ít từ sau hè, phần lớn sẽ quay lại nhanh khi bé trở về môi trường lớp, và không có lý do gì để lo lắng.
Gửi theo giờ hay học khoá hè trong những tuần ba mẹ vẫn đi làm
Gia đình ba mẹ đều đi làm suốt hè thường cần một giải pháp cho những ngày trường nghỉ hoặc lớp hè không trùng lịch làm. Trông giữ theo giờ và khoá hè năng khiếu là hai lựa chọn hay được ghép với nhau: buổi sáng bé học một khoá bé thích, buổi chiều bé ở phòng trông giữ, chơi và nghỉ.
Điều cần tính là bé sẽ gặp bao nhiêu người mới. Mùa hè, nhóm bé ở phòng trông giữ hay khoá hè thay đổi nhiều hơn năm học, có bé từ lớp khác, campus khác, có bé chỉ đến vài ngày. Với bé vừa sang ngang chưa lâu, nhiều gương mặt mới cùng lúc có thể làm bé mệt. Nếu được, chọn khoá hè và giờ trông giữ ở chính campus bé đang học, để ít nhất lối đi, phòng ốc là quen.
Một cách khác là chia tuần: vài ngày bé ở với ông bà hay người thân, vài ngày gửi ở trường. Bé có cả thời gian thong thả lẫn thời gian gặp bạn. Bất kể chọn cách nào, nên giữ giờ ngủ trưa và giờ đi ngủ tối gần như năm học, vì đó là thứ dễ trượt nhất trong hè và khó kéo lại nhất khi năm học mới đến. Hỏi nhà trường lịch hè và cách đăng ký sớm, vì những tuần cao điểm có thể kín chỗ.
Những ngày ở với ông bà và giá trị của tiếng Việt phong phú
Với nhiều gia đình ở thành phố, mùa hè là dịp bé về quê với ông bà hoặc ông bà lên ở cùng một thời gian. Những ngày này bé nghe một thứ tiếng Việt khác hẳn tiếng Việt ở trường: giọng quê, những từ chỉ đồ vật trong vườn, trong bếp, những câu chuyện ngày xưa của ông bà. Đây là vốn ngôn ngữ và văn hoá mà không lớp nào dạy thay được.
Ba mẹ có con học song ngữ đôi khi lo bé nói tiếng Việt kém đi. Những tuần với ông bà là lúc bù đắp tự nhiên nhất. Bé được kể chuyện, được hỏi han, được sai việc nhỏ trong nhà, được nghe những câu nói có hình ảnh. Ba mẹ không cần dặn ông bà "nói tiếng Anh với cháu"; ngược lại, cứ để ông bà nói thứ tiếng mình thoải mái nhất.
Điều cần dặn ông bà nằm ở nếp sinh hoạt: giờ ngủ trưa, giờ đi ngủ tối, giới hạn thời gian xem màn hình, những món bé dị ứng. Không cần giữ giống hệt ở trường, chỉ cần không lệch quá xa, để khi về lại thành phố bé không phải đổi hẳn đồng hồ sinh học trong vài ngày.
Đón bé quay lại trường sau Tết hoặc sau hè
Sau một kỳ nghỉ dài, không ít bé khóc lại như những ngày đầu, kể cả bé trước đó đã đi học vui vẻ. Đó là chuyện thường gặp. Vài bước giúp quãng quay lại nhẹ hơn:
- Vài ngày trước khi đi học, đưa giờ ngủ, giờ dậy về gần với giờ đi học, mỗi ngày sớm hơn một chút.
- Nhắc về trường bằng chuyện vui: tên cô, tên bạn thân, trò chơi bé thích ở lớp. Có thể đi ngang qua trường một lần nếu tiện.
- Chuẩn bị đồ cùng bé: cho bé chọn bình nước, gấp quần áo dự phòng vào túi. Bé tham gia chuẩn bị thì thấy mình chủ động hơn.
- Buổi đầu, chào ngắn và rõ ràng: nói khi nào ba mẹ đến đón, rồi đi. Nán lại lâu thường làm bé khóc dai hơn.
- Báo cô về kỳ nghỉ của bé: bé về quê, bé vừa ốm, nhà có em bé mới. Cô biết thì có chuyện để nói với bé và hiểu khi bé có biểu hiện khác thường.
Nếu bé có lớp năng khiếu hay buổi tiếng Anh thêm, nên để bé quay lại lớp chính ổn định vài ngày rồi mới đi tiếp các lớp thêm. Cùng một lúc quay lại nhiều nơi là thêm gánh cho bé đúng lúc bé đang cần sức nhất.
Lên kế hoạch kỳ nghỉ từ sớm mà vẫn để chỗ trống
Mùa hè thường là lúc các dịch vụ trong trường đông người đăng ký, nhất là trông giữ theo giờ và khoá hè năng khiếu. Gia đình biết sớm mình cần gì thì nên hỏi nhà trường sớm về lịch hè, cách đăng ký, những ngày trường nghỉ. Đặc biệt với ba mẹ làm ca hay đi công tác, có lịch hè sớm giúp cả nhà bớt lúng túng.
Nhưng kế hoạch tốt cũng nên có chỗ trống. Không cần lấp mỗi tuần một khoá, mỗi ngày một hoạt động. Những ngày không có gì làm, bé tự bày trò, nằm đọc truyện tranh, đi chợ cùng mẹ, chính là phần nghỉ ngơi mà một năm học đầy thay đổi cần. Với bé vừa sang ngang, năm đầu ở trường mới là một năm nhiều cố gắng; kỳ nghỉ là lúc bé được thả lỏng.
Ba mẹ cũng được nghỉ. Mùa hè không phải cuộc thi xem nhà nào cho con học được nhiều nhất. Một vài chuyến đi ngắn, vài buổi cả nhà nấu ăn, vài buổi đi công viên có khi để lại trong bé nhiều hơn cả khoá học. Khi năm học mới đến, cả nhà bước vào với sức còn đầy.
Nếu ba mẹ đang tính cho con sang ngang và muốn biết campus mình chọn có những dịch vụ nào đi kèm, có thể để lại thông tin ở mục đăng ký của trang: tên bé, độ tuổi, trường bé đang học, campus muốn chuyển đến và ghi chú điều đang băn khoăn. Đội tư vấn của Global Star School sẽ liên hệ, nói rõ phần nào thuộc lớp chính, phần nào là lựa chọn thêm, và ba mẹ không cần quyết định gì ngay trong cuộc gọi đầu.
Câu hỏi thường gặp
Mầm non có học hè không?
Nhiều trường mầm non vẫn tổ chức lớp trong mùa hè, khác với phổ thông nghỉ hẳn. Lịch hè, sĩ số và cách xếp lớp mỗi nơi một khác, có nơi ghép lớp trong hè. Ba mẹ nên hỏi trực tiếp nhà trường lịch hè của campus bé học để sắp xếp.
Bé nghỉ hè có quên tiếng Anh không?
Bé có thể quên bớt một ít từ sau kỳ nghỉ dài, nhưng phần lớn quay lại nhanh khi bé trở lại môi trường lớp. Giữ vài bài hát, câu chuyện tranh và trò chơi gọi tên đồ vật vài phút mỗi lần, khi bé vui, là đủ. Không cần học bù hằng ngày.
Bé khóc khi đi học lại sau Tết có bình thường không?
Rất thường gặp, kể cả với bé trước đó đã đi học vui vẻ. Đưa giờ ngủ về nếp vài ngày trước, nhắc chuyện vui ở lớp, chào ngắn và rõ khi đưa bé vào lớp, báo cô về kỳ nghỉ của bé. Phần lớn bé vào lại nhịp sau vài ngày.
Cho bé về quê cả hè có ảnh hưởng gì không?
Những tuần ở với ông bà giúp bé có vốn tiếng Việt phong phú, gần gũi gia đình và nghỉ ngơi thật sự. Điều cần lưu ý là giữ giờ ngủ không lệch quá xa và tính ngày về lại thành phố sớm vài hôm để bé có thời gian chuẩn bị trước khi vào lớp.
Có nên cho bé học nhiều khoá hè không?
Không nên lấp kín. Một khoá hè bé thích, cùng với những ngày nghỉ thật sự, thường tốt hơn nhiều khoá liên tiếp. Đặc biệt với bé vừa sang ngang, năm đầu ở trường mới đã nhiều cố gắng; kỳ nghỉ là lúc bé cần được thả lỏng.