So sánh sĩ số giữa trường cũ và trường mới không thể chỉ hỏi “lớp có bao nhiêu bé”, mà phải đếm hai thứ ở cùng thời điểm: số trẻ thật sự có mặt và số người lớn đang chăm trẻ trong phòng. Con số đáng so là tỷ lệ người lớn trên trẻ vào những giờ khó nhất trong ngày: giờ đón sáng, giờ ăn trưa, giờ ngủ trưa và giờ trả trẻ.
Một lớp ghi hai mươi lăm bé nhưng có ba người lớn suốt ngày có thể thoáng hơn một lớp mười tám bé mà nhiều lúc chỉ còn một cô. Ngược lại, một lớp ít bé nhưng thiếu bạn cùng tuổi cũng có cái khó riêng. Bài này giải thích khung quy định chung, cách đếm, bảng thời điểm cần để ý và các câu nên hỏi cả hai trường.
Sĩ số trên danh sách và sĩ số có mặt
Khi ba mẹ hỏi sĩ số, nhà trường thường trả lời theo danh sách lớp, tức số trẻ đã đăng ký. Con số này hữu ích để biết quy mô, nhưng chưa nói được ngày thường trong lớp có bao nhiêu bé. Có lớp ghi danh khá đông nhưng ngày nào cũng có vài bé nghỉ ốm, về quê, theo ba mẹ đi công tác. Có lớp mùa mưa vắng, mùa khô đông. Với trẻ nhà trẻ dưới ba tuổi, số nghỉ thường nhiều hơn mẫu giáo.
Ở trường cũ, ba mẹ có thể ước lượng sĩ số có mặt khá chính xác qua những lần đón con: buổi chiều lớp còn bao nhiêu bé, ảnh lớp trong sổ liên lạc có bao nhiêu gương mặt. Ở trường mới, cách tốt nhất là đến quan sát vào giữa buổi sáng, khi trẻ đã đến đủ, và đếm. Đếm không phải để bắt lỗi ai, mà để có một con số cùng loại với con số ba mẹ đã biết ở trường cũ.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: nếu con chuyển giữa năm, con sẽ vào một lớp đã định hình. Có lớp còn chỗ vì sĩ số thấp, có lớp nhận thêm vì vẫn trong giới hạn. Nên hỏi cụ thể lớp con sẽ vào hiện có bao nhiêu bé, không chỉ hỏi sĩ số trung bình của trường.
Khung quy định chung về sĩ số mà cả hai trường đều phải theo
Văn bản gốc. Điều lệ trường mầm non ban hành kèm Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định số trẻ tối đa trong một nhóm trẻ hoặc một lớp mẫu giáo theo độ tuổi. Trường công lập hay tư thục, trường thường hay song ngữ đều nằm trong khung này. Quy định có thể được sửa đổi, nên ba mẹ cần đọc bản hiện hành khi cần con số chính xác.
Mức tối đa theo độ tuổi. Theo Điều lệ nói trên, nhóm trẻ từ ba đến mười hai tháng tối đa mười lăm trẻ; mười ba đến hai mươi bốn tháng tối đa hai mươi trẻ; hai mươi lăm đến ba mươi sáu tháng tối đa hai mươi lăm trẻ. Lớp mẫu giáo ba đến bốn tuổi tối đa hai mươi lăm trẻ, bốn đến năm tuổi tối đa ba mươi trẻ, năm đến sáu tuổi tối đa ba mươi lăm trẻ.
Đây là trần, không phải chuẩn. Mức tối đa là giới hạn không được vượt, không phải con số lý tưởng. Hai trường đều đúng quy định vẫn có thể khác nhau rất nhiều: một trường để lớp năm tuổi gần sát trần, một trường giữ thấp hơn hẳn. Điều ba mẹ cần là con số thật của lớp con, không phải câu “trường đúng quy định”.
Số giáo viên. Số giáo viên mỗi lớp cũng có định mức do Bộ quy định cho từng loại lớp. Trường tư thục thường bố trí thêm bảo mẫu hoặc trợ giảng. Khi so, hãy hỏi rõ ai là giáo viên, ai là người hỗ trợ, và mỗi người có mặt trong lớp vào khung giờ nào.
Đếm vào thời điểm nào trong ngày
Tỷ lệ người lớn trên trẻ không đứng yên suốt ngày. Có những lúc cô bận nhiều nhất và cũng là lúc trẻ cần người lớn nhất. Bảng dưới gợi ý điều cần đếm ở mỗi thời điểm, áp dụng cho cả hai trường:
| Thời điểm | Điều cần đếm hoặc để ý | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| Giờ đón sáng | Có bao nhiêu người lớn đón trẻ ở cửa lớp, bé khóc có ai bế không | Bé mới chuyển trường thường khó nhất vào lúc chia tay ba mẹ |
| Hoạt động chính buổi sáng | Số trẻ, số người lớn, trẻ có được chia nhóm nhỏ không | Cho biết cô có thời gian cho từng bé hay chỉ quản cả lớp |
| Giờ ăn trưa | Mỗi cô phụ trách mấy bàn, bé ăn chậm có ai ngồi cạnh | Giờ ăn là lúc dễ ép ăn hoặc bỏ sót bé ăn ít |
| Giờ ngủ trưa | Có người lớn thức trông suốt giờ ngủ không | Cô thường vừa trông vừa làm việc giấy tờ, cần biết ai trực |
| Giờ chiều, giờ trả trẻ | Còn bao nhiêu cô khi trẻ về dần, trẻ chờ ở đâu | Lúc vãn lớp hay bị ghép lớp, trẻ ngồi chờ lâu với người lạ |
Ba mẹ không cần đếm đủ cả năm thời điểm ở trường mới. Hai thời điểm đáng đến nhất là giữa buổi sáng và giờ ăn trưa. Ở trường cũ, hãy nhớ lại giờ đón chiều vì đó là lúc ba mẹ đã thấy nhiều lần.
Lớp ít bé có luôn tốt hơn không
Lớp ít trẻ có lợi thế rõ: cô có nhiều thời gian quan sát từng bé hơn, tiếng ồn thấp hơn, bé nhút nhát ít bị lấn hơn. Với trẻ nhà trẻ và trẻ mới chuyển trường, đây là những điều có ý nghĩa thật. Vì vậy, khi so sánh, sĩ số thấp hơn ở trường mới là một điểm cộng đáng ghi nhận.
Nhưng lớp quá ít có thể kèm vài điều cần hỏi thêm. Nếu lớp chỉ có vài bé, con có đủ bạn cùng tuổi để chơi, để học cách chờ lượt, nhường nhau không. Lớp ít do trường mới mở, chưa đủ trẻ, có thể sẽ được ghép hoặc nhận thêm nhiều bé trong vài tháng, khi đó không khí lớp thay đổi. Trẻ năm sáu tuổi thích chơi nhóm, đôi khi lại thấy lớp quá vắng là buồn.
Cách đọc hợp lý là đặt sĩ số cạnh tính cách của con. Con nhạy cảm, dễ mệt khi ồn, cần người lớn ở gần thì sĩ số thấp nặng ký hơn. Con hoạt bát, thích bạn bè, đã quen nhịp trường thì sĩ số vừa phải với nhiều bạn cùng tuổi có thể hợp hơn. Không có con số đúng cho mọi trẻ.
Cũng nên nhìn diện tích phòng cùng lúc với sĩ số. Hai mươi bé trong một phòng rộng, có góc chơi tách biệt và lối ra sân gần thì cảm giác khác hẳn hai mươi bé trong phòng hẹp phải dọn bàn ghế để có chỗ ngủ trưa. Khi đếm trẻ, ba mẹ ghi thêm một dòng về không gian: trẻ có chỗ để chơi riêng lẻ không, có góc yên tĩnh cho bé cần nghỉ không.
Lớp ghép độ tuổi và lớp đúng độ tuổi
Một số trường, nhất là trường nhỏ, ghép trẻ của hai độ tuổi vào cùng lớp; một số trường khác chia lớp đúng độ tuổi. Khi so sánh hai trường, cần biết con sẽ ở loại lớp nào, vì nhịp sinh hoạt và cách tổ chức hoạt động khác nhau.
Lớp ghép có cái hay: trẻ nhỏ học theo anh chị, trẻ lớn học cách giúp em. Một số phương pháp giáo dục chủ động ghép tuổi vì lý do này. Nhưng lớp ghép cũng đòi hỏi cô chuẩn bị hoạt động ở nhiều mức khác nhau. Nếu ghép chỉ vì thiếu trẻ, cô có thể dạy theo mức giữa, trẻ lớn thấy chán còn trẻ nhỏ thấy khó.
Câu nên hỏi là lớp ghép vì chủ ý hay vì sĩ số, và trong ngày có hoạt động nào tách riêng theo tuổi không. Với trẻ năm tuổi chuẩn bị vào lớp một, ba mẹ thường muốn con ở lớp có bạn cùng tuổi để cùng làm quen với nếp tự lập. Còn chuyện chuẩn bị vào lớp một nói chung đã có nhiều tài liệu chuyên về chuyển cấp; ở đây chỉ cần ghi vào bảng con sẽ ở lớp ghép hay không.
Sĩ số ảnh hưởng thế nào đến bé vừa chuyển trường
Một bé đã học ổn định ở trường cũ và một bé mới bước vào lớp lạ cảm nhận sĩ số rất khác nhau. Bé cũ biết chỗ để giày, biết bạn nào hay chơi xe, biết cô nào dỗ mình. Bé mới thì mọi thứ đều cần một người lớn giải thích. Trong lớp đông, những câu hỏi nhỏ của bé mới dễ chìm vào tiếng ồn chung, và bé có thể chọn cách im lặng ngồi một góc thay vì hỏi.
Vì vậy, khi so sánh, ba mẹ nên tách hai câu hỏi. Câu thứ nhất là sĩ số thường ngày của lớp, để hình dung năm học dài. Câu thứ hai là trong hai ba tuần đầu, bé mới được chăm thế nào: có người lớn được giao để ý riêng bé không, bé có được vào nhóm nhỏ hay một lớp chuyển tiếp trước khi hoà vào lớp chính không, giờ đón sáng có ai đứng sẵn ở cửa đón bé không.
Ở trường cũ, ba mẹ có thể nhớ lại lúc con mới vào: con mất bao lâu để quen, ai giúp con nhiều nhất. Ký ức này là một thước đo tốt. Nếu con từng mất khá lâu mới quen một lớp đông, thì ở trường mới, những tuần đầu với nhóm nhỏ hơn và người lớn gần hơn đáng được tính là điểm cộng rõ ràng.
Những câu nên hỏi cả hai trường về sĩ số
Hỏi đúng một bộ câu ở cả hai bên giúp bảng so sánh có dữ kiện cùng loại. Ở trường cũ, phần lớn câu trả lời ba mẹ đã biết, chỉ cần ghi lại:
- Lớp con sẽ vào hiện có bao nhiêu trẻ trên danh sách và trung bình mỗi ngày có bao nhiêu trẻ đi học?
- Lớp có mấy người lớn, ai là giáo viên, ai là người hỗ trợ, và mỗi người có mặt từ mấy giờ đến mấy giờ?
- Giờ ngủ trưa ai trực trong phòng? Giờ trả trẻ cuối ngày, trẻ có bị dồn sang lớp khác không?
- Từ nay đến cuối năm học, lớp có dự kiến nhận thêm trẻ hoặc tách lớp không?
- Khi một cô nghỉ phép hay nghỉ ốm, ai vào thay và trẻ đã quen người thay chưa?
- Ở trường song ngữ: giáo viên nước ngoài vào lớp theo tiết hay cả buổi, và khi đó số người lớn trong phòng là bao nhiêu?
Câu cuối giúp tránh nhầm lẫn khá phổ biến: tính giáo viên dạy tiếng Anh theo tiết vào số người chăm lớp cả ngày. Người dạy theo tiết rất quan trọng cho phần ngôn ngữ, nhưng ngoài giờ đó, việc chăm sóc vẫn do giáo viên và bảo mẫu của lớp đảm nhận.
Nếu sau khi đếm, gia đình thấy lớp ở mầm non song ngữ hợp với con hơn, chương trình Sang Ngang của Global Star School nhận chuyển từ trường khác với học phí giữ như trường cũ sau khi nhà trường đối chiếu, có lớp chuyển tiếp và số suất theo từng campus, từng học kỳ. Khi để lại thông tin, ba mẹ cứ hỏi thẳng sĩ số lớp dự kiến của con ở campus mình chọn.
Câu hỏi thường gặp
Sĩ số lớp mầm non tối đa theo quy định là bao nhiêu?
Theo Điều lệ trường mầm non ban hành kèm Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT, lớp mẫu giáo ba đến bốn tuổi tối đa hai mươi lăm trẻ, bốn đến năm tuổi tối đa ba mươi trẻ, năm đến sáu tuổi tối đa ba mươi lăm trẻ; nhóm nhà trẻ thấp hơn theo tháng tuổi. Ba mẹ nên kiểm văn bản hiện hành vì quy định có thể được sửa.
Lớp ghép hai độ tuổi có bất lợi gì cho bé chuyển vào giữa năm không?
Không hẳn là bất lợi. Bé nhỏ tuổi trong lớp ghép thường được anh chị kéo theo, bé lớn tuổi có dịp giúp em. Điều cần hỏi là lớp ghép vì chủ ý hay vì thiếu trẻ, trong ngày có hoạt động tách theo tuổi không, và con sẽ có mấy bạn cùng tuổi để chơi nhóm.
Giáo viên nước ngoài có được tính vào số cô đứng lớp không?
Tuỳ cách trường bố trí. Nếu giáo viên nước ngoài chỉ vào lớp theo tiết thì ngoài giờ đó lớp do giáo viên Việt và bảo mẫu chăm. Ba mẹ nên hỏi rõ số người lớn có mặt ở từng khung giờ thay vì cộng gộp tất cả người có liên quan đến lớp.
Chuyển giữa năm thì con có bị xếp vào lớp đông nhất không?
Có thể, vì con vào lớp còn chỗ. Ba mẹ nên hỏi cụ thể lớp con sẽ vào và sĩ số hiện tại của lớp đó, có lớp nào khác cùng độ tuổi để lựa chọn không. Nếu lớp gần chạm trần, hỏi thêm số người lớn và cách cô dành thời gian cho bé mới.
Lớp ít bé ở trường mới có phải dấu hiệu trường vắng, chất lượng kém không?
Không nhất thiết. Lớp ít có thể do trường chủ động giữ sĩ số thấp, do campus mới mở hoặc do độ tuổi đó ít trẻ. Điều cần hỏi là lý do, kế hoạch nhận thêm trẻ trong năm, và con có đủ bạn cùng tuổi để chơi nhóm hay không.